Helikon

Helikon, het instituut dat het verhaal achter de kunst vertelt

Elk jaar presenteert Helikon een nieuw en eigentijds programma van lezingen, excursies, themamiddagen en reizen. Een vaste kern van ruim twintig kunsthistorici en andere universitair geschoolde docenten verzorgt sinds 1997 jaarlijks een programma waarin de relatie tussen kunst, cultuur en religie centraal staat. Inhoudelijk is er ook inbreng vanuit de filosofie, letteren, religie- en muziekwetenschappen. Helikon wil met zijn activiteiten bijdragen aan de educatie op het gebied van kunst- en cultuurgeschiedenis; uiteraard krijgen ook hedendaagse maatschappelijke thema’s aandacht.

Actueel met reflectie…de activiteiten van Helikon sluiten vaak aan bij actuele thema’s en lopende tentoonstellingen in musea in binnen- en buitenland, maar er is juist ook ruimte voor minder tijdgebonden, diepere reflectie op kunst en de kunstwereld zelf.

In hartje Utrecht…sinds 2018 vinden bijna alle lezingen plaats in het fraaie Instituto Cervantes, een voormalige kerk uit 1913, die nu dienstdoet als taleninstituut en eigendom is van de Spaanse culturele ambassade. Het instituut staat haaks op de Domkerk en op de Domtoren. Een kleine 500 meter verderop bevinden zich de belangrijkste twee musea van Utrecht. Dit jaar zullen ook twee lezingenreeksen en een excursie in Museum Catharijneconvent aan de Lange Nieuwstraat, op steenworp afstand, plaatsvinden.

lees verder...


Dec 3, 2020

Tip van de week – Paula Modersohn-Becker – Een nieuw vrouwenbeeld

Omdat vrouwelijke kunstenaars nog altijd zijn achtergesteld ten opzichte van mannelijke kunstenaars, schenken we graag aandacht aan een tentoonstelling in Kunstmuseum Den Haag. Hierin staat het werk van Paula Modersohn-Becker (1876-1907) centraal.
Ze werd geboren in Dresden, groeide op in Bremen, waar ze diverse opleidingen volgde in tekenen en schilderen. In 1895 maakte ze kennis met kunstenaars van de kunstenaarskolonie Worpswede die in Bremen exposeerde. Twee jaar later besloot ze een periode door te brengen in Worpswede, waar ze de schilder Otto Modersohn ontmoette.
Na haar huwelijk met Otto Modersohn vestigde het paar zich in Worpswede, waar ze zich vooral richtte op het schilderen van portretten. Haar streven was inwoners van Worpswede op een natuurlijke wijze te portretteren. Ook maakte ze veel zelfportretten, naakten van vrouwen en portretten van moeders met hun kinderen. Modersohn-Becker trok regelmatig naar Parijs, ze had daar contacten met veel kunstenaars, onder wie Paul Cézanne, wiens werk ze bewonderde.
Paula overleed op 31-jarige leeftijd, enkele weken na de geboorte van haar eerste kind.
Op de website van het Kunstmuseum Den Haag staat een filmpje dat een goed beeld geeft van leven en werk van Paula Modersohn. De tentoonstelling is te zien tot en met 31 januari 2021.
Ook interessant is het museum in Bremen dat geheel is gewijd aan Paula Modersohn, zie deze website.
Website Kunstmuseum Den Haag


Oct 23, 2020

De heilige Corona in corona-tijden

Op 25 september gaf Désirée Krikhaar haar derde lezing bij Helikon in de serie 'Wonderbaarlijke wonderen’. Deze laatste lezing in de serie ‘Wonderen’ sloot aan bij de gelijknamige tentoonstelling die tot en met 23 augustus in Museum het Catharijneconvent liep. Oorspronkelijk zou deze derde lezing plaatsvinden op 20 maart maar corona gooide roet in het eten. Deze slotlezing heeft zij speciaal voor Helikon geactualiseerd en ging tijdens de laatste helft over de heilige Corona. Dat was zo boeiend dat wij Désirée vroegen dit ook schriftelijk te ons te delen.
In de Dom van Aken is deze zwarte vloertegel te vinden waaronder de beenderen van de heilige Corona rusten. Wie was zij?
Zij was bijna vergeten maar corona (het vermaledijde virus) heeft haar opnieuw onder de aandacht gebracht. Hoewel het virus niet naar de heilige Corona vernoemd is, zijn er toch minstens twee belangrijke overeenkomsten. Lees het stuk van Désirée Krikhaar hier!


Oct 10, 2020

Tip van de week: Anders Zorn, de Zweedse idylle

We hebben het nogal eens over vergeten vrouwelijke kunstenaars, voor Anders Zorn (1860-1920) geldt dat hij in Zweden zeer beroemd is, maar in de rest van Europa is zijn werk veel minder bekend. Zorn trok de wereld over en woonde onder meer in Parijs en Londen. Hij portretteerde vele beroemdheden en brak artistiek door op de Parijse Wereldtentoonstelling van 1889. Hij werd vooral bekend als plein-air kunstenaar. Ondanks al zijn contacten tot in de hoogste kringen, besloot Zorn terug te keren naar Zweden, waar hij zich het liefst terugtrok in de natuur. Net als de kunstenaars van de Haagse School vormde het landschap vaak het decor voor zijn werk. Kunstmuseum Den Haag laat voor het eerst in Nederland een grote collectie schilderijen, aquarellen en etsen van Zorn zien.
De tentoonstelling, die te bezoeken is tot 31 januari 2021, kwam tot stand in samenwerking met het Nationalmuseum in Stockholm en het Zorn Museum in Mora.
Meer informatie over deze tentoonstelling op de website van het Kunstmuseum Den Haag


Sep 28, 2020

Schip in Nood!

In maart 2019 had Helikon nog drie lezingen en een hele mooie rondleiding op het programma staan bij de tentoonstelling Gaudi en de Amsterdamse school in Museum Het Schip in de Spaarndammerbuurt van Amsterdam. Dat was een instant succes en nu zijn ze in zwaar weer! Daarom graag uw aandacht voor het volgende en teken a.u.b. de petitie!
"Amsterdamse School Museum Het Schip, hét museum van de architectuur, kunst en de volkshuisvesting, wordt bedreigd in haar bestaan. Dit unieke museum bevindt zich in het onlangs prachtig gerestaureerde volkswoningbouwcomplex Het Schip uit 1919, een ontwerp van Michel de Klerk."
Meer over de actie op de website van Museum Het Schip


Sep 22, 2020

Beeld en beeldverbod in islamitische kunst: wat kan?

Dr. Luit Mols geeft alvast een korte inleiding op de lezingen die zij zal geven over beelden in de islamitische kunst, wat is wel en niet geoorloofd?
De eerste lezing is op 17 november.
Meer informatie over deze lezingenreeks vindt u hier.
Bekijk op YouTube


Sep 18, 2020

Nieuwsbrief september 2020!

Lees hier de nieuwsbrief van Helikon met informatie over nieuwe en opnieuw ingeplande activiteiten.

Wilt u de nieuwsbrieven per e-mail ontvangen? Stuurt u dan een mailtje naar: info@helikonutrecht.nl


Sep 15, 2020

Tip van de week - Beeldententoonstelling in bolwerk Manenburg

In de maand september is elke vrijdag, zaterdag en zondag van 13.00 – 17.00 uur een beeldententoonstelling in het unieke 16e eeuwse Utrechtse bolwerk Manenburg te bezichtigen.
Jaap Versteegh, eigenaar Kunsthandel Pygmalion uit Maarssen en docent bij Helikon, is de initiator van deze expositie. Deze expo is georganiseerd vanwege het 16e lustrum van de Stichting Beeldhouwersatelier.
Versteegh noemt Manenburg het mooiste beeldhouwersatelier van Nederland.
De bekende beeldhouwer Pieter d’Hont, maker van het kleine maar o zo imposante beeldje van Anne Frank aan het Janskerkhof, werkte hier ruim een halve eeuw tot aan zijn dood in 1997.
Momenteel is het atelier de werkplaats van beeldhouwer Amiran Djãnashvili. Van hem en d’Hont zijn vele prachtige beelden te zien, naast werk van Gerarda (Meik) Rueter, Charlotte van Pallandt, Arie Teeuwisse en vele andere moderne Nederlandse beeldhouwers.
Adres: Wijde Doelen 27 (tussen Louis Hartlooper Complex en Centraal Museum Utrecht). Entree gratis!
Foto: Jaap Versteegh (rechts) en Amiran Djãnashvili bij een van zijn beelden


Sep 7, 2020

Tentoonstelling én excursie De Ommuurde Stad

Op 12 september opent in het Centraal Museum in Utrecht de expositie De Ommuurde Stad, geschiedenis van een stadsverdediging. Er zijn bijzondere bruiklenen te zien, waaronder schilderijen van Saftleven, Droochsloot en Van Ruysdael.
Op vrijdag 11 september kunt u van 13.00 tot 14.30 uur deelnemen aan een excursie van Helikon. Luuk Hijne neemt u mee naar plaatsen in de stad Utrecht die deel uitmaakten van de verdedigingswerken. U komt op plekken die u vast nog niet kent.
Informatie en aanmelding Helikon excursie Utrecht: de ommuurde stad
Informatie over de tentoonstelling vindt u op de website van Centraal Museum.
Afbeelding: Het Kasteel Vredenburg te Utrecht - W.C. van Swanenburgh, 1658, bron Centraal Museum


Aug 31, 2020

Tip van de week – Mondriaan Route

De Mondriaan route is een website met wandel- en fietsroutes die u meevoeren in de voetsporen van Piet Mondriaan en op die manier inzicht geven in zijn persoonlijk leven en werk.
De Stichting Gifted Art, die eerder de Van Gogh Route ontwikkelde, wil op deze wijze het leven en werk van Mondriaan dichterbij brengen.

Afbeelding: De rode boom, 1908-1910, bron Kunstmuseum Den Haag


Aug 24, 2020

Tip van de week – Elisabeth (Bep) Rietveld in Museum Flehite Amersfoort

In Museum Flehite in Amersfoort opende op 15 augustus, de dag van de 75e herdenking van de capitulatie van Japan, een tentoonstelling rond het werk van Bep Rietveld(1913-1999), dochter van Gerrit Rietveld. Dit valt samen met de viering van 75 jaar bevrijding. In de Tweede Wereldoorlog verbleef Bep namelijk in verschillende jappenkampen waar zij voor de moeders portretten van hun kinderen maakte.
Museum Flehite laat nu een aantal van deze bijzondere kinderportretjes zien, samen met zelfportretten, stillevens en een selectie van al het andere werk dat Bep Rietveld tijdens haar leven maakte.
De tentoonstelling in Museum Flehite in Amersfoort loopt tot en met 24 januari 2021.

Vergeet niet vooraf kaarten te reserveren bij Museum Flehite.
Meer informatie vindt u ook op de website van de Stichting Bep Rietveld.

Afbeelding: Bep Rietveld, De drie zussen Tückermann in kamp Kramat
Pastel op papier, 1942 31 x 41 cm
Particuliere collectie


Aug 23, 2020

Het Lam Gods: voor en na de restauratie

Een filmploeg van de Belgische zender Canvas heeft exclusief de restauratie ‘De aanbidding van het Lam Gods’ gevolgd en zendt hierover de documentaire Geheimen van het Lam Gods uit. In drie afleveringen wordt de restauratie van het het meesterwerk getoond met commentaar van restaurateurs en experts. De eerste aflevering van de documentaireserie start op zondag 16 februari om 20:55 uur op Canvas.
Bekijk de uitzendingen op de VRT/Canvas site (aanmelden verplicht)

De lezing"Het Lam Gods: voor en na de restauratie"staat (na eerder uitstel vanwege corona) nu gepland op zondag 4 oktober.
Meer over deze lezing


Aug 17, 2020

Tip van de week – Hildo Krop Jubileumjaar

Deze maand is het vijftig jaar geleden dat de Amsterdamse stadsbeeldhouwer Hildo Krop overleed, reden om 2020 uit te roepen tot Hildo Krop Jaar.
De beelden van Hildo Krop in Amsterdam, op gebouwen, bruggen en woningen, zie je meestal pas als je daarop een keer attent bent gemaakt. Daarna valt op hoe omvangrijk het oeuvre van Krop is.
Een van zijn grote werken is het standbeeld van architect Berlage, dat in 1966 na tien jaar noeste arbeid, werd onthuld op het Victoriaplein in Amsterdam Zuid.
Instituut Collectie Hildo Krop, in het prachtige ‘Rams Woerthe’ (monumentale villa en park in Steenwijk) organiseert tentoonstellingen rond Hildo Krop. Op dit moment is te zien Herman Gorter, Hildo Krop en Faunen. Bijzonder zijn ook de Hildo Krop BeleefRoutes, die je al wandelend en/of fietsend een beeld geven van het werk van Hildo Krop.
Voor alle informatie zie de website van het Hildo Krop Museum en de site van Museum Het Schip.


Aug 10, 2020

Tip van de week – ‘Extra Large’, Wandkleden van Picasso en Le Corbusier tot Louise Bourgeois in de Kunsthal Rotterdam

Nog niet eerder werden in Nederland imposante wandkleden getoond van kunstenaars als Picasso, Miró, Vaserely en vele anderen. Deze tentoonstelling beslaat een periode van honderd jaar, van de Eerste Wereldoorlog tot nu. De reusachtige wandtapijten laten aspecten van het oeuvre van de kunstenaars zien die vaak nog onbekend zijn. Ook geven deze een goed beeld van de weeftechnieken die werden gebruikt. Het grootste deel van de wandtapijten is vervaardigd in het Manufacture des Gobelins, een historisch instituut in Parijs.De expositie is te zien tot 3 januari 2021, meer informatie op de website van de Kunsthal.


Jul 28, 2020

Tip van de week – Jan Mankes in Museum MORE

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat de schilder Jan Mankes overleed. Museum MORE in Gorssel wijdt tot en met 25 oktober een tentoonstelling aan deze bijzondere kunstenaar.
Het werk van Jan Mankes kenmerkt zich door eenvoud en verstilde afbeeldingen, die diepe indruk maken.
In Museum MORE zijn 35 schilderijen te zien, uit de eigen collectie en werk van andere musea dat in bruikleen is gegeven.
Meer informatie:
Jan Mankes in Museum MORE

Website van de Stichting Honderd Jaar Jan Mankes.


Jun 22, 2020

Nieuwsbrief juni 2020!

Lees hier de nieuwsbrief van Helikon met informatie over nieuwe en opnieuw ingeplande activiteiten.

Wilt u de nieuwsbrieven per e-mail ontvangen? Stuurt u dan een mailtje naar: info@helikonutrecht.nl


Jun 9, 2020

Helikon docent Ina Bertsch over Sheela-na-gigs

In deze Helikon Mini vertelt Ina Bertsch over Luxuria in de Romaanse beeldhouwkunst en Sheela-na-gigs.
Bekijk op YouTube



In YouTube bekijken? Start de video en klik op YouTube.
Voor direct groot beeld klik op vierkantje rechtsonder.

Abonneer je op het Helikon kanaal en zet het alarm om een melding te krijgen wanneer er een nieuwe Mini geüpload is.


Jun 9, 2020

Helikon docent Lisette Le Blanc over Felix Nussbaum

In deze Helikon Mini vertelt Lisette Le Blanc het leven en werk van Felix Nussbaum.
Haar lezing die gepland stond is uitgesteld tot een nader te bepalen datum.
Bekijk op YouTube



Jun 9, 2020

Helikon docent Jaap Versteegh.

In deze Helikon Mini vertelt Jaap Versteegh over vrouwelijke kunstenaars.
Bekijk op YouTube



Apr 1, 2020

Excursie: 'Utrecht, de ommuurde stad' toegevoegd aan het programma.

Vanaf september dit jaar heeft Utrecht weer een singelgracht rond de gehele binnenstad. De vierbaansweg langs de Catharijnesingel heeft dan plaatsgemaakt voor de oorspronkelijke westelijke vaarweg.
Naar aanleiding van de tentoonstelling De ommuurde stad, die vanaf 12 september in het Centraal Museum in Utrecht te zien zal zijn, hebben we een excursie gepland op vrijdag 11 september onder leiding van stadsgids Luuk Hijne.

Meer informatie en aanmelden.

Meer nieuws...