Helikon

Helikon, het instituut dat het verhaal achter de kunst vertelt

Elk jaar presenteert Helikon een nieuw en eigentijds programma van lezingen, excursies, themamiddagen en reizen. Een vaste kern van ruim twintig kunsthistorici en andere universitair geschoolde docenten verzorgt sinds 1997 jaarlijks een programma waarin de relatie tussen kunst, cultuur en religie centraal staat. Inhoudelijk is er ook inbreng vanuit de filosofie, letteren, religie- en muziekwetenschappen. Helikon wil met zijn activiteiten bijdragen aan de educatie op het gebied van kunst- en cultuurgeschiedenis; uiteraard krijgen ook hedendaagse maatschappelijke thema’s aandacht.

Actueel met reflectie…de activiteiten van Helikon sluiten vaak aan bij actuele thema’s en lopende tentoonstellingen in musea in binnen- en buitenland, maar er is juist ook ruimte voor minder tijdgebonden, diepere reflectie op kunst en de kunstwereld zelf.

In hartje Utrecht…sinds 2018 vinden bijna alle lezingen plaats in het fraaie Instituto Cervantes, een voormalige kerk uit 1913, die nu dienstdoet als taleninstituut en eigendom is van de Spaanse culturele ambassade. Het instituut staat haaks op de Domkerk en op de Domtoren. Een kleine 500 meter verderop bevinden zich de belangrijkste twee musea van Utrecht. Dit jaar zullen ook twee lezingenreeksen en een excursie in Museum Catharijneconvent aan de Lange Nieuwstraat, op steenworp afstand, plaatsvinden.

lees verder...


Dec 30, 2020

Tip van de week - Van Heide en Verre

De expositie 'Van Heide en Verre: Flora en fauna door de ogen van een kunstenaar'
in het CODA museum in Apeldoorn laat zien hoe kunstenaars zich hebben laten inspireren door het landschap en de natuur in al hun verschijningsvormen.
Te zien zijn moderne werken in heldere kleuren en fotografie met sprookjesachtige bewerkingen.
De tentoonstelling wil bezoekers laten kennismaken met de belangrijkste thema’s van het museum: papierkunst, sieraden, erfgoed, innovaties en techniek.
Er zijn kunstwerken te zien van onder meer Meryl Donoghue, Gaby Studer en Couzijn van Leeuwen.
Het thema flora en fauna van de Veluwe is voor het museum een belangrijk uitgangspunt. Telkens weer organiseert CODA tentoonstellingen die aan dit thema raken.
Bijzonder is dat het museum in samenwerking met Papierfabriek De Middelste Molen een opstelling heeft gemaakt over de geschiedenis van de papierindustrie op de Veluwe.
In elk geval t/m 29 februari 2021.

Afbeelding: Meryl Donaghue - Nothing is new under the sun
Bron: CODA Museum


Dec 22, 2020

Lezing 'Felix Nussbaum en de oorlog' nu op 8 april 2021

In deze Helikon Mini vertelt Lisette Le Blanc het leven en werk van Felix Nussbaum.
Haar lezing staat nu ingepland voor 8 april 2021.
Bekijk op YouTube



Dec 13, 2020

Tip van de week – ULAY WAS HERE – Stedelijk Museum Amsterdam

De van oorsprong Duitse kunstenaar Frank Uwe Laysiepen, beter bekend als Ulay (1943-2020), die beroemd werd vanwege zijn samenwerking met de kunstenaar Marina Abramovic, is een van de grondleggers van performancekunst en body art; ook was hij pionier op het gebied van Polaroid-fotografie.
Het Stedelijk Museum Amsterdam presenteert een overzichtstentoonstelling, waarin ook veel onbekend werk van hem te zien is. Bijzonder detail: Ulay werkte mee aan het samenstellen van de tentoonstelling. De opening heeft hij echter niet meer meegemaakt, Ulay overleed in maart 2020.
Ulay liet zijn fotografie in de loop der tijd steeds meer samengaan met performances. Aanvankelijk deed hij dat voor slechts enkele bezoekers, later voor een groter publiek. Een van zijn bekende foto-performances is de serie FOTOTOT uit 1975-76, waarin hij in het bijzijn van toeschouwers nat opgehangen foto’s liet verdwijnen door halogeenlicht aan te doen: door de sterkte van het licht leken de foto’s op te lossen.

Meer informatie.op de website van het Stedelijk Museum Amsterdam.

Binnenkort is de documentaire over Ulay, die onlangs werd uitgezonden en waarin ook veel aandacht is voor zijn samenwerking met Marina Abramovic, via deze link op de website van de AvroTros te bekijken.

Ten slotte de website van de Ulay Foundation.

De tentoonstelling in het Stedelijk in Amsterdam is te zien tot en met 18 april 2021


Dec 3, 2020

Tip van de week – Paula Modersohn-Becker – Een nieuw vrouwenbeeld

Omdat vrouwelijke kunstenaars nog altijd zijn achtergesteld ten opzichte van mannelijke kunstenaars, schenken we graag aandacht aan een tentoonstelling in Kunstmuseum Den Haag. Hierin staat het werk van Paula Modersohn-Becker (1876-1907) centraal.
Ze werd geboren in Dresden, groeide op in Bremen, waar ze diverse opleidingen volgde in tekenen en schilderen. In 1895 maakte ze kennis met kunstenaars van de kunstenaarskolonie Worpswede die in Bremen exposeerde. Twee jaar later besloot ze een periode door te brengen in Worpswede, waar ze de schilder Otto Modersohn ontmoette.
Na haar huwelijk met Otto Modersohn vestigde het paar zich in Worpswede, waar ze zich vooral richtte op het schilderen van portretten. Haar streven was inwoners van Worpswede op een natuurlijke wijze te portretteren. Ook maakte ze veel zelfportretten, naakten van vrouwen en portretten van moeders met hun kinderen. Modersohn-Becker trok regelmatig naar Parijs, ze had daar contacten met veel kunstenaars, onder wie Paul Cézanne, wiens werk ze bewonderde.
Paula overleed op 31-jarige leeftijd, enkele weken na de geboorte van haar eerste kind.
Op de website van het Kunstmuseum Den Haag staat een filmpje dat een goed beeld geeft van leven en werk van Paula Modersohn. De tentoonstelling is te zien tot en met 31 januari 2021.
Ook interessant is het museum in Bremen dat geheel is gewijd aan Paula Modersohn, zie deze website.
Website Kunstmuseum Den Haag


Oct 23, 2020

De heilige Corona in corona-tijden

Op 25 september gaf Désirée Krikhaar haar derde lezing bij Helikon in de serie 'Wonderbaarlijke wonderen’. Deze laatste lezing in de serie ‘Wonderen’ sloot aan bij de gelijknamige tentoonstelling die tot en met 23 augustus in Museum het Catharijneconvent liep. Oorspronkelijk zou deze derde lezing plaatsvinden op 20 maart maar corona gooide roet in het eten. Deze slotlezing heeft zij speciaal voor Helikon geactualiseerd en ging tijdens de laatste helft over de heilige Corona. Dat was zo boeiend dat wij Désirée vroegen dit ook schriftelijk te ons te delen.
In de Dom van Aken is deze zwarte vloertegel te vinden waaronder de beenderen van de heilige Corona rusten. Wie was zij?
Zij was bijna vergeten maar corona (het vermaledijde virus) heeft haar opnieuw onder de aandacht gebracht. Hoewel het virus niet naar de heilige Corona vernoemd is, zijn er toch minstens twee belangrijke overeenkomsten. Lees het stuk van Désirée Krikhaar hier!


Oct 10, 2020

Tip van de week: Anders Zorn, de Zweedse idylle

We hebben het nogal eens over vergeten vrouwelijke kunstenaars, voor Anders Zorn (1860-1920) geldt dat hij in Zweden zeer beroemd is, maar in de rest van Europa is zijn werk veel minder bekend. Zorn trok de wereld over en woonde onder meer in Parijs en Londen. Hij portretteerde vele beroemdheden en brak artistiek door op de Parijse Wereldtentoonstelling van 1889. Hij werd vooral bekend als plein-air kunstenaar. Ondanks al zijn contacten tot in de hoogste kringen, besloot Zorn terug te keren naar Zweden, waar hij zich het liefst terugtrok in de natuur. Net als de kunstenaars van de Haagse School vormde het landschap vaak het decor voor zijn werk. Kunstmuseum Den Haag laat voor het eerst in Nederland een grote collectie schilderijen, aquarellen en etsen van Zorn zien.
De tentoonstelling, die te bezoeken is tot 31 januari 2021, kwam tot stand in samenwerking met het Nationalmuseum in Stockholm en het Zorn Museum in Mora.
Meer informatie over deze tentoonstelling op de website van het Kunstmuseum Den Haag


Sep 28, 2020

Schip in Nood!

In maart 2019 had Helikon nog drie lezingen en een hele mooie rondleiding op het programma staan bij de tentoonstelling Gaudi en de Amsterdamse school in Museum Het Schip in de Spaarndammerbuurt van Amsterdam. Dat was een instant succes en nu zijn ze in zwaar weer! Daarom graag uw aandacht voor het volgende en teken a.u.b. de petitie!
"Amsterdamse School Museum Het Schip, hét museum van de architectuur, kunst en de volkshuisvesting, wordt bedreigd in haar bestaan. Dit unieke museum bevindt zich in het onlangs prachtig gerestaureerde volkswoningbouwcomplex Het Schip uit 1919, een ontwerp van Michel de Klerk."
Meer over de actie op de website van Museum Het Schip


Sep 22, 2020

Beeld en beeldverbod in islamitische kunst: wat kan?

Dr. Luit Mols geeft alvast een korte inleiding op de lezingen die zij zal geven over beelden in de islamitische kunst, wat is wel en niet geoorloofd?
De eerste lezing is op 17 november.
Meer informatie over deze lezingenreeks vindt u hier.
Bekijk op YouTube


Aug 24, 2020

Tip van de week – Elisabeth (Bep) Rietveld in Museum Flehite Amersfoort

In Museum Flehite in Amersfoort opende op 15 augustus, de dag van de 75e herdenking van de capitulatie van Japan, een tentoonstelling rond het werk van Bep Rietveld(1913-1999), dochter van Gerrit Rietveld. Dit valt samen met de viering van 75 jaar bevrijding. In de Tweede Wereldoorlog verbleef Bep namelijk in verschillende jappenkampen waar zij voor de moeders portretten van hun kinderen maakte.
Museum Flehite laat nu een aantal van deze bijzondere kinderportretjes zien, samen met zelfportretten, stillevens en een selectie van al het andere werk dat Bep Rietveld tijdens haar leven maakte.
De tentoonstelling in Museum Flehite in Amersfoort loopt tot en met 24 januari 2021.

Vergeet niet vooraf kaarten te reserveren bij Museum Flehite.
Meer informatie vindt u ook op de website van de Stichting Bep Rietveld.

Afbeelding: Bep Rietveld, De drie zussen Tückermann in kamp Kramat
Pastel op papier, 1942 31 x 41 cm
Particuliere collectie


Aug 17, 2020

Tip van de week – Hildo Krop Jubileumjaar

Deze maand is het vijftig jaar geleden dat de Amsterdamse stadsbeeldhouwer Hildo Krop overleed, reden om 2020 uit te roepen tot Hildo Krop Jaar.
De beelden van Hildo Krop in Amsterdam, op gebouwen, bruggen en woningen, zie je meestal pas als je daarop een keer attent bent gemaakt. Daarna valt op hoe omvangrijk het oeuvre van Krop is.
Een van zijn grote werken is het standbeeld van architect Berlage, dat in 1966 na tien jaar noeste arbeid, werd onthuld op het Victoriaplein in Amsterdam Zuid.
Instituut Collectie Hildo Krop, in het prachtige ‘Rams Woerthe’ (monumentale villa en park in Steenwijk) organiseert tentoonstellingen rond Hildo Krop. Op dit moment is te zien Herman Gorter, Hildo Krop en Faunen. Bijzonder zijn ook de Hildo Krop BeleefRoutes, die je al wandelend en/of fietsend een beeld geven van het werk van Hildo Krop.
Voor alle informatie zie de website van het Hildo Krop Museum en de site van Museum Het Schip.


Aug 10, 2020

Tip van de week – ‘Extra Large’, Wandkleden van Picasso en Le Corbusier tot Louise Bourgeois in de Kunsthal Rotterdam

Nog niet eerder werden in Nederland imposante wandkleden getoond van kunstenaars als Picasso, Miró, Vaserely en vele anderen. Deze tentoonstelling beslaat een periode van honderd jaar, van de Eerste Wereldoorlog tot nu. De reusachtige wandtapijten laten aspecten van het oeuvre van de kunstenaars zien die vaak nog onbekend zijn. Ook geven deze een goed beeld van de weeftechnieken die werden gebruikt. Het grootste deel van de wandtapijten is vervaardigd in het Manufacture des Gobelins, een historisch instituut in Parijs.De expositie is te zien tot 3 januari 2021, meer informatie op de website van de Kunsthal.

Meer nieuws...