Helikon

Beknopte geschiedenis van het zelfportret
lezing over een veranderend genre: van Jezus tot Sherman

Internet en social media hebben de laatste decennia onder andere geleid tot een enorme stroom aan selfies. Op Facebook, Snapchat en blogs geven we voortdurend expressie aan wie we zijn, waar we zijn en met wie we ons omringen. De vorm en omvang van deze vorm van zelfexpressie mag dan nieuw en ongekend zijn, het zelfportret is dat zeker niet.
Beginnend bij Jezus als een van de eerste ‘zelfportrettisten’ – volgens een christelijke 6e -eeuwse legendemaken we in deze lezing een cultuurhistorische ronde langs het zelfportret van de kunstenaar vanaf de Middeleeuwen tot vandaag de dag. Aan de hand van indringende zelfportretten van Jan van Eijck en Albrecht Dürer zien we hoe de kunstenaar zichzelf representeert als man van voortreffelijke deugden, die daarmee zijn sociale status onderstreept.
In het tweede deel van de lezing, laat Henny Molenaar aan de hand van zelfportretten van Berthe Morisot, Rosa Bonheur en Frida Kahlo zien, hoe deze vanaf de 19e eeuw ook de sociale ruimte van vrouwelijke kunstenaars in kaart wordt gebracht. De (gefotografeerde) zelfportretten van hedendaagse kunstenaars als Louise Bourgeois, Tracy Emin en Cindy Sherman laten zien hoe zij met verschillende identiteiten spelen, en hoe het ‘zelf’ van de kunstenaar meer en meer gefragmenteerd is geraakt.


Portret van een man met rode tulband
Zelfportret (?) Jan van Eyck (1433)
The National Gallery, Londen
Utrecht
Podium Oost, zondag 3 maart 2019, 14.00 -16.00 uur
Prijs
lezing € 20,-