Helikon

Barmhartigheid
lezing over beelden van mededogen op ikonen

In de Middeleeuwen worden in het Westen de zeven werken van barmhartigheid veelvuldig in beeld gebracht. Pieter Bruegel de Jongere voegde alle werken samen op één schilderij, de beroemde Meester van Alkmaar, in het Rijksmuseum besteedde aan ieder werk één paneel. Verhalen over de barmhartige Samaritaan en Sint-Maarten illustreren ook de medemenselijkheid. In het oosten ontbreken deze ‘barmhartige voorbeelden’ maar de Moeder Gods, vreugde van alle lijdenden en bedroefden, komt wellicht het meest overeen met de strekking van die zeven werken van barmhartigheid. Zij wordt ook wel de Troosteres genoemd, vooral door het verlichten van lichamelijke noden. In het Westen staat daar dan weer de zogenaamde ‘Schützmantelmadonna’ tegenover. Iedereen weet zich beschermd door onder de mantel van Maria te schuilen.
In de oosterse kerk wordt gedurende het gehele liturgische jaar gerefereerd aan de barmhartigheid en troost, door verschillende ikonen van de Moeder Gods, van Christus en van feesten in het licht van genade en mededogen te plaatsen.
In de lezing zal een aantal specifieke voorbeelden uit Oost en West naast elkaar gezet worden, waaruit – ondanks de uiteenlopende wijzen waarop deze barmhartigheid in beeld is gebracht - de universele opvatting over barmhartigheid moge blijken.


Samaritaan, evangelie van Tsaar Ivan Alexander van Bulgarije, 1355, British Library Londen
Plaats en datum
Cervantes, vrijdag 27 september 2019, 14.00 -16.00 uur
Prijs
lezing € 25